uit volkskrant:
Jolanda Withuis:
Wat is de zin van ons leven?
‘Geen. We zijn een van de miljoenen organismen op aarde die leven en sterven. We zijn er gewoon. Mijn eerste associatie is een boekje van Jaap van Heerden (wetenschapsfilosoof, red.), Wees blij dat het leven geen zin heeft. Hij betoogt dat als het leven een vastgestelde zin zou hebben, er veel wegen worden afgesloten. Want dan is er een ijkpunt waar je al je handelen aan moet afmeten. Het mooie van het leven is juist dat het open ligt. Dat het geen zin heeft, geeft eindeloos veel kansen. Van Heerden laat ook zien dat opvattingen die uitgaan van een zin tot groot leed hebben geleid, inclusief massamoorden – denk aan godsdienstoorlogen en het communisme.
Dus u bent blij dat het leven geen zin heeft?
‘Nou ‘blij’ vind ik wat overmoedig. Wanneer het in mijn leven lekker loopt, komt de vraag naar de zin niet op. Ben ik aan het onderzoeken dan voel ik me gelukkig. Schrijven is de zin van mijn leven. Mijn werk gaat over wezenlijke onderwerpen. Maar er zijn ook momenten geweest waarop het niet goed ging. Ik ben jaren werkloos geweest. Vreselijk. Dan vroeg ik me af: waar dient het allemaal toe? Dan heb je kennelijk niet meer de mogelijkheid al die mooie kansen te benutten. Mensen die wel een zin of geloof hebben, kunnen daar dan wat aan hebben. De kans op een gevoel van zinloosheid is dan minder. Dat wil ik ze niet ontnemen, alleen is die weg voor mij niet weggelegd. Het leven heeft ook dan nog steeds geen zin, want daar geloof ik nu eenmaal niet in, maar daar ben je dan minder blij om. Je moet wel heel stevig in je schoenen staan, wil je altijd ervan kunnen genieten dat het geen zin heeft.
Zingeving bleek tot moord te kunnen leiden. Het geeft mooi aan hoe de zin van het leven kan werken, maar ook bedrieglijk kan zijn.
Nu zou ik zeggen dat wat je te doen staat, is: ontwikkel je talenten, zorg dat je je tijd goed besteedt, zorg voor je naasten, je poes en je tuin en doe anderen geen verdriet.
Raadselvader is geen roman. En ik beschrijf het als afvallige, dat is natuurlijk wel een luxepositie. Ik wilde laten zien hoe ideologie aardige mensen aanzet tot verschrikkelijke dingen. Dat vind ik met de islam ook. De meeste moslims zijn vast aardig, maar hun geloof roept op tot narigheid. Ik zie een generatie opgroeien tot salafisten, kinderen die nog vromer willen zijn dan hun ouders. Daar zie ik mezelf in terug. Ga toch alsjeblieft een fijn leven leiden, geniet van muziek en laat je haren in de wind wapperen! En houd het klein – zorg dat je het naar je zin hebt en zorg voor je naasten. Doe niet alsof je de wereld moet verbeteren. Mijn motto is: wees hoffelijk tegen gelovigen, maar wees scherp en meedogenloos tegen hun religies. Iedereen mag geloven wat hij wil, maar geloven en culturen verdienen geen respect. Die verdienen kritische bevraging.
Wel denk ik dat mijn overtuiging dat het leven geen zin heeft, risico’s in zich draagt. Want die opvatting huldigen en ook nog alleen in het leven staan, lijkt me een slechte combinatie.
Als er iets de zin van het leven is, dan is het wel: je eigen behoeften vinden, je eigen wensen, het vak waar je je talenten in kunt ontplooien.