Kantelpunt
Geleidelijk en dan plotseling: dat is de dynamiek van het ‘kantelpunt’. Het ‘kantelpunt’ is het overal en van alle tijden: een complex systeem raakt, onder invloed van geleidelijke veranderingen, abrupt uit zijn evenwicht en zoekt dan een nieuwe balans. Plotselinge omslagen kun je vinden in de samenleving, gezondheid, de beurs, klimaat of een relatie, telkens voorafgegaan door een lange, onderhuidse aanloop.
De Franse Revolutie breekt uit, je schiet in een burn-out, de financiële markten storten in, een huwelijk strandt. Dat we dat moment niet kunnen zien aankomen, is omdat er aanvankelijk weinig lijkt te veranderen.
In The Tipping Point (2000) stelt Malcolm Gladwell; Ideeën, boodschappen, voorwerpen en gedrag verspreiden zich zoals virussen:
- Ze zijn besmettelijk.
- Kleine oorzaken hebben grote gevolgen.
- Ze breken niet geleidelijk door maar plotseling. Dan gaan ze letterlijk viraal.
Verandering uit “Het gewicht van de woorden”
Plotselinge veranderingen gebeuren niet alleen ín de tijd en laten hem onberoerd terwijl hij rustig verstrijkt, maar geven de tijd zelf ook een stevige zet. Eigenlijk is het paradoxaal om het zo te beschrijven want dat zou veronderstellen dat er een andere, een tweede tijd zou bestaan, van waaruit je de ruk aan of de sprong van de eerste tijd zou kunnen ervaren. In deze zeggen foto’s veel. Niets brengt beter tot uitdrukking hoe snel en hevig iets verandert en hoezeer daardoor alles wat ooit van belang is geweest in twijfel wordt getrokken. Dat kun je alleen beschrijven als je het kader van alle veranderingen, de tijd, zelf doet wankelen.
Vrij uit Het gewicht van de woorden (2019) van Pascal Mercier (pag 321)