Filosofische Stromingen

Sceptisme

De sceptische stroming ontstaat ongeveer 350 tot 250 v.Chr.. De grondlegger van het Scepticisme is Pyrrho van Elis, en centraal aan het idee van Scepticisme is dat de mens van nature niet in staat is om iets te weten met absolute zekerheid . Volgens Pyrrho zijn onze aannames van de wereld om ons heen altijd gebaseerd op andere aannames, zodanig dat we nooit iets kunnen stellen of weten zonder dit te laten baseren op aannames. Volgens hem is de enige ‘juiste’ filosofische houding om het oordeel uit te stellen; Epoché. Pyrrho stelt dat voor ieder argument altijd een tegenargument te vinden is, met andere woorden dat er tussen twee stellingnames heen en weer bewogen kan worden, waardoor de enige goede houding een passieve houding t.o.v. kennis en dat brengt grote rust en vrede met zich mee.

Het woord scepticus is ontleend aan het Griekse skeptikos dat onderzoeken, rondkijken betekend. Een scepticus onderzoek de argumenten en krijgt zicht op twijfel en tegenstrijdigheden. Maar blijft vooralsnog terughoudend. Vanwege de gelijkwaardigheid van de argumenten neemt hij geen standpunt in, hij schort zijn oordeel op.

De scepticus zal zijn gemoedrust vinden in de overtuiging dat het onmogelijk is om te weten of dit ding of deze gebeurtenis beter is dan dat ding of die gebeurtenis. Dankzij de opschorting van een waardeoordeel over de dingen, die de tegenspoed en de pijn, als ze hem treffen, zullen verminderen omdat hij er niet de kwellende gedachte aan toe moet voegen dat het om een kwaad gaat. Hij zal zich er bij alles toe beperken te beschrijven wat hij ervaart en hoe het hem voorkomt te zijn, zonder enige toevoeging van wat de dingen zijn of wat ze waard zijn bij alles stelt hij zich er mee tevreden te zeggen wat het hem voorkomt te zijn en maakt hij zijn gevoelen ondogmatisch bekend, zonder enige vaststaande bewering te doen aangaande de werkelijkheid buiten hem.

Voor de wijsgeer Sextus Empiricus vormde het scepticisme een heilzame levenskunst. De ware scepticus schort zijn oordeel op en bereikt zo zijn innerlijk rust. Dit opschorten, epoché in het Grieks, komt voort uit het inzicht dat je elk argument kunt ontkrachten met een tegen argument. Dat nieuwe argument kun je ook weer ontkrachten, enz.. De scepticus doet niet mee aan dit argumentatieve spel, maar neemt een beschouwende positie in. Hij laat anderen over hun mening discussiëren of ruziën, maar blijft zelf onbewogen. Op die manier belichaamt hij het hoogste sceptische ideaal volgens Sextus Empiricus: niemand zijn mening opleggen.