Ik kan mijn voeten bewegen zonder te rennen maar niet rennen zonder mijn voeten te bewegen. Als ik zwem lig ik in het water maar als ik in het water lig hoef ik niet per se te zwemmen. Zo ook als ik onrecht (een belediging) onderga moet het ook worden begaan. Maar als het wordt begaan betekent dat niet per se dat ik het onder ga. Want er kan zich van alles voordoen waardoor het geen effect heeft. [of is hier belediging beter]
‘Belediging’ (contumelia) komt van ‘minachting’ (contemptus) [volgens Seneca, zie het essay “Onkwetsbaarheid”; pag. 32]. Niemand beledigt een ander zonder dat hij hem minacht. Dus een belediging is pas een belediging als het uit minachting wordt uitgesproken. Wanneer we met vrienden een biertje drinken en er worden harde grappen gemaakt is dat niet beledigend; we lachen er om. Of toch niet; de groep lacht er om maar hoe ervaart het lijdend voorwerk de opmerking. Uit eigen ervaring vond ik die humor niet altijd leuk, ik voelde weldegelijk belediging. Is het dat de ‘vriend’ die de opmerking heeft gemaakt mij minacht? Waarschijnlijk niet. Dan waarom voel ik me dan beledigt? Het is de manier waarop ik de opmerking ervaar.
Seneca schrijf hierover “Hetzelfde soort taal vind je dus op het ene moment plezierig en op het andere moment pijnlijk. Dat is toch idioot? Als een vriend iets zegt is het ‘grievend’, maar in geval van een een slaafje is het ‘geinig grof'” Dit betekent dat de mate van belediging afhangt van wie het zegt, welke autoriteit die persoon heeft. Bij de vriend van Seneca kan het grievend zijn omdat je denk dat hij serieus is in wat hij zegt, en bij het slaatje niet.
Nu kan ook de sociale context van invloed zijn over de mate van belediging. Een grove uitspraak lachend uitgesproken in een groep kan door de groep opgevat worden als een grap; ha, ha, ha. Als lijdend voorwerp lach je mee, als een boer met kiespijn, want je wil in de groep passen. Zou hij die grievende opmerking ook maken wanneer je met z’n tweeën bent? Of is de opmerking meer bedoelt voor zijn eigen eer en glorie binnen de groep.
Wanneer ervaar je een opmerking als beledigend? Hangt af van wie het zegt; bij iemand die je laag hebt zitten is de kans groot dat hij je minacht, dus een belediging. Iemand die je hoog hebt zitten wordt lastiger; wat lijkt op een belediging kan ook een ‘grap’ zijn of als het een vriend is een kritische opmerking zoals een vriend dit moet maken volgens Michel de Montaige: ““Iemand kwetsen en krenken voor zijn eigen bestwil, is het bewijs van een gezonde vriendschap”.