Levenskunst

Veranderen

…… Het goede is niet altijd en overal hetzelfde. Want als iemand voorzichtig en geduldig te werk gaat en de tijdomstandigheden zich daarbij zo ontwikkelen dat zijn handelswijze goed is, gaat het hem voor de wind. Als de omstandigheden echter veranderen, komt hij ten val omdat hij geen verandering aanbrengt in zijn wijze van optreden. Maar niemand is zo wijs en zo verstandig dat hij zijn gedrag altijd aan de situatie weet aan te passen. Enerzijds komt dit omdat men niet zomaar kan afwijken van datgene waartoe men van nature geneigd is, en anderzijds ligt de rede ervan ook in het feit dat men, omdat men altijd succesvol is geweest door een bepaalde gedragslijn te volgen, er niet toe kan komen die nu ineens op te geven. Daarom is een voorzichtig man, wanneer het tijd is op tot de aanval over te gaan, niet in staat dat te doen. En daardoor komt hij ten val. …..

Niccolo Machiavelli, De Heerser (1513) (vertaling van F. Van Dooren)